Hoe kunnen genetica en genome editing bijdragen aan het versnellen van resistentieveredeling? Deze vraag stond centraal tijdens de kennismiddag van het platform Versnelling Resistentie Veredeling Sierteeltgewassen op maandag 13 april. Zo'n 75 professionals uit de sierteeltveredeling kwamen bij elkaar om kennis te delen en met elkaar in gesprek te gaan.
De bijeenkomst vond plaats bij HOBAHO in Lisse. Na de opening door Herold Dongelmans, projectmanager Circulariteit van Greenport Aalsmeer, en een introductie door gastheer Theo Aanhane, algemeen directeur van HOBAHO, namen verschillende experts de deelnemers mee in de nieuwste ontwikkelingen.
Veelbelovende technologie
Nelleke Kreike, lector Green Biotechnology op Hogeschool Inholland, gaf een introductie in genome editing en CRISPR/Cas-technologie en liet zien hoe moderne DNA-technieken de veredeling versnellen. Vervolgens ging Yuling Bai, professor Plantbreeding bij Wageningen U&R, dieper in op de genetische basis van ziekteresistentie. Daarbij biedt vooral het uitschakelen van zogenoemde vatbaarheidsgenen (S-genen) veel perspectief voor duurzame resistentie tegen ziekten
Van onderzoek naar praktijk
Dat genome editing niet alleen theorie is, bleek uit een praktijkvoorbeeld van Tieme Zeilmaker, global manager Plant Phenotyping & Diagnostics Applications bij Enza Zaden, rond meeldauwresistente druiven. Door gerichte DNA-aanpassingen worden planten ontwikkeld die minder gewasbeschermingsmiddelen nodig hebben. Er worden nu veldproeven gedaan om te onderzoeken of de ras-eigenschappen gelijk zijn gebleven.
Na de pauze ging Nelleke Kreike verder in op de nieuwste praktische toepassingen, zoals transgeenvrije en weefselkweekvrije technieken. Uit haar verhaal werd duidelijk dat er nog wel wat technische uitdagingen zijn, zoals het efficiënt toepassen van technieken zonder weefselkweek. Ook kwamen nieuwe ontwikkelingen aan bod, zoals alternatieve Cas-enzymen en het gebruik van virussen om genome editing-tools door de plant te verspreiden.
Het perspectief van de samenwerking tussen onderzoek en bedrijfsleven werd toegelicht door Lotte Westerhof (Hudson River Biotechnology). Tim Harmsen (Iribov) ging in op de vertaalslag van onderzoek naar toepassingen in de veredelingspraktijk.
Samenwerking is essentieel
Tijdens de paneldiscussie onder leiding van Frank van der Helm, associate lector Integrale Voedsel- en Productieketen bij Hogeschool Inholland, werd één conclusie breed gedeeld: versnelling van resistentieveredeling is alleen haalbaar door intensieve samenwerking binnen de sector. De grote diversiteit aan gewassen en relatief kleine markten maken individuele investeringen vaak lastig rendabel. De kansen liggen vooral in gezamenlijke stappen op pre-competitieve en specifiek technische thema's, met focus op kennisdeling en gezamenlijke ontwikkeling van technologie.
Oproep: denk en doe mee
De middag werd afgesloten door John van Ruiten, die namens het platform opriep om mee te denken over vervolgonderzoek, onder andere naar nieuwe weefselkweekvrije technieken. Daarnaast wordt gewerkt aan een meerjarig plan, waarvoor ook een bijdrage vanuit de sector nodig is.
Bron: Greenport Aalsmeer
