"Een lichtplan is meer dan enkel een simulatie"

Wanneer telers lichtvoorstellen opvragen bij verschillende leveranciers, kunnen de lichtplannen die ze ontvangen sterk van elkaar verschillen, zelfs wanneer ze gebaseerd zijn op dezelfde serre en identieke teeltvereisten. "Op het eerste gezicht lijkt het ene plan op papier misschien beter. Maar die verschillen worden vaak veroorzaakt door uiteenlopende aannames in plaats van echte prestatieverschillen. Zonder deze onderliggende parameters op elkaar af te stemmen, kan het vergelijken van voorstellen snel misleidend worden", ziet het team van Mechatronix. "Bij MechaTronix ondersteunen we telers regelmatig bij het evalueren van hun lichtplannen. Eén ding is daarbij duidelijk: begrijpen wat er achter de cijfers zit, is essentieel om de juiste investeringsbeslissing te nemen."

Daarom stelden ze vijf belangrijke aspecten op die altijd gecontroleerd moeten worden om een eerlijke en betrouwbare vergelijking tussen LED-lichtplannen te maken.

© Mechatronix

1. Start met gewasafstand en vrije hoogte
Een van de meest fundamentele parameters in elk lichtplan is de afstand tussen het armatuur en het gewas, ook wel de vrije hoogte genoemd.

Zelfs kleine verschillen van enkele centimeters kunnen een merkbare impact hebben op zowel lichtintensiteit als uniformiteit. Daarom is het cruciaal om te bevestigen dat alle leveranciers dezelfde gewasafstand gebruiken in hun simulaties.

Daarnaast moeten telers rekening houden met verschillende groeistadia. Door simulaties op meerdere gewashoogtes te vragen, wordt het eenvoudiger om te begrijpen hoe lichtniveaus evolueren tijdens de teeltcyclus, vooral in kritieke fasen. Dit is iets wat wij consistent aanbevelen bij projectontwerp.

© Mechatronix

2. Stem simulatie-instellingen op elkaar af
Simulatiesoftware voor belichting laat een breed scala aan instellingen en rekenmodi toe. Als die verschillen tussen voorstellen, kunnen de resultaten niet rechtstreeks vergeleken worden.

Een typisch voorbeeld is het lichtspectrum of "lichtrecept". Simulaties op basis van een 90-5-5 spectrum geven andere resultaten dan een 95-5 configuratie.

Om consistentie te garanderen, moeten telers controleren dat alle voorstellen gebaseerd zijn op identieke instellingen en hun gewenste spectrum vanaf het begin duidelijk vastleggen. Dat voorkomt verwarring later in het proces.

3. Vergelijk het rekengebied© Mechatronix
Een andere belangrijke factor is de grootte en locatie van het rekengebied in het lichtplan.

Sommige simulaties focussen enkel op een beperkte zone recht onder de armatuur. Dat kan mooie cijfers opleveren, maar weerspiegelt geen realistische serreomstandigheden.

Een representatief rekengebied moet een realistisch deel van de teeltruimte omvatten en inzicht geven in de totale lichtverdeling. Telers kunnen ook extra zones vragen, zoals langs wanden of paden, om zwakke plekken te detecteren.

Als algemene regel worden reflecties best op 0% gezet, tenzij de exacte reflectiewaarden van serre-oppervlakken gekend zijn. In de praktijk levert dit realistischer resultaten op.

© Mechatronix

4. Begrijp het raster achter de cijfers
De meeste lichtplannen bevatten een rekenraster, maar het belang ervan wordt vaak onderschat.

Het raster bepaalt hoeveel datapunten worden gebruikt om lichtniveaus (µmol/m²/s) te berekenen en de bijhorende minimum- en maximumwaarden. Een dichter raster zorgt voor een nauwkeuriger en gedetailleerder beeld van de lichtverdeling.

Een grof raster met weinig punten kan de resultaten oversimplificeren en de betrouwbaarheid verminderen. Dat kan volstaan voor een eerste inschatting, maar een grondige evaluatie vraagt een hogere datadichtheid.

Samen met een correct gedefinieerd rekengebied geeft een voldoende dicht raster een realistisch beeld van de lichtintensiteit en toont het waar aandachtspunten liggen, iets wat wij altijd prioriteren in onze lichtstudies.

5. Evalueer uniformiteit correct
Uniformiteit is een cruciale factor voor consistente gewasprestaties, maar kan op verschillende manieren worden uitgedrukt.

Twee veelgebruikte metrics zijn:

• Min/Max ratio: de verhouding tussen het laagste en hoogste lichtniveau. Dit toont de contrasten in de serre. Een lage waarde wijst op sterke variatie, wat kan leiden tot ongelijkmatige groei.
• U₀ (uniformiteitsratio): de verhouding tussen minimum en gemiddeld lichtniveau. Dit geeft een breder beeld van hoe gelijkmatig het licht verdeeld is over het gewas.

Voor een volledige beoordeling is het aanbevolen om beide metrics te bekijken. Samen geven ze een duidelijker beeld van de lichtkwaliteit en de mogelijke impact op plantontwikkeling.

Een lichtplan is meer dan een simulatie

"Een lichtplan moet gezien worden als een blauwdruk voor de uiteindelijke installatie, niet enkel als een reeks theoretische waarden", benadrukt het Mechatronix team. "Door belangrijke parameters op elkaar af te stemmen en te begrijpen wat achter de cijfers zit, kunnen telers voorstellen zinvol vergelijken en identificeren welke oplossing in de praktijk echt waarde levert. De tijd nemen om deze details vooraf te evalueren voorkomt verrassingen na installatie en zorgt ervoor dat het belichtingssysteem presteert zoals verwacht gedurende de volledige teeltcyclus."

Telers ondersteunen met transparante lichtplannen
Het beoordelen van lichtplannen kan complex zijn, zeker wanneer meerdere variabelen meespelen. "Bij MechaTronix geloven we dat transparantie en duidelijkheid essentieel zijn. Door telers te begeleiden door elk detail van een lichtplan, helpen we ervoor te zorgen dat beslissingen gebaseerd zijn op realistische verwachtingen in plaats van aannames. Uiteindelijk is een goed geëvalueerd lichtplan de basis voor een succesvolle verlichtingsinstallatie en een voorspelbaarder teelresultaat."

Mechatronix is aanwezig op GreenTech Amsterdam in stand 3.101