Praktische energietips uit projecten loodsen glastelers naar klimaatneutralere glastuinbouw

De glastuinbouwsector in de grensregio België-Nederland, waar groenten en fruit van hoogstaande kwaliteit worden geproduceerd, behoort tot de absolute wereldtop.

Dertien Vlaamse en Nederlands-Limburgse bedrijven en kenniscentra. hebben binnen het project GLITCH gewerkt aan een klimaatneutralere glastuinbouw. Afgelopen zaterdag is daarop tijdens een evenement teruggeblikt. 

De klimaatdoelstellingen streven naar een reductie in het energieverbruik van 44% tegen 2030. Dankzij innovatie en co-creatie zijn binnen het project GLITCH enorme klimaatstappen gezet door, zo delen de betrokken partijen. De focus ligt op vermindering van CO₂-uitstoot en praktische hightech-oplossingen zoals de toepassing van dag- en nachtschermen in serres.

ENERGLIK is een nieuw project dat op basis van de resultaten van GLITCH nieuwe innovaties zal implementeren in de Vlaamse en Nederlandse serres.

Glastuinbouw vraagt veel energie. Daarom moet de glastuinbouwsector zijn verantwoordelijkheid nemen en versneld de energietransitie door om minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen. “Een beredeneerd gebruik van fossiele energie is een absolute noodzaak om tot een duurzame samenleving te komen. Dit geldt zeker voor de glastuinbouw. Het GLITCH-project zette daarom in op de ontwikkeling van innovatieve energie-efficiënte en klimaatneutrale teelttechnieken en systemen in de glastuinbouw. Dit echter zonder de productie en de rendabiliteit uit het oog te verliezen. Het moet een win-winsituatie blijven voor zowel de producent als de consument,” zegt Jo Brouns, Vlaams minister van Economie, Innovatie, Werk, Sociale economie & Landbouw.

“Ik kan het maatschappelijk belang van dit onderzoeksproject niet genoeg onderstrepen. Het is niet alleen belangrijk voor de telers en bedrijven in de regio, maar heeft ook een grote invloed op het klimaat. Met de resultaten uit dit project willen we de innovatieve glastuinbouwer overtuigen om aan de slag te gaan met de beschikbare technologie en zo bij te dragen aan een circulaire economie,” vervolgt Kathleen Helsen, gedeputeerde voor Landbouw en Europese Samenwerking.

Van energieschermen tot belichtingstechnieken
Binnen de land- en tuinbouwsector zijn innovatie en samenwerking de kernwoorden om vooruit te gaan. Zo werden binnen het project verschillende methodes getest zodat klimaatneutralere glastuinbouw geen verre toekomstmuziek meer is, maar bereikt kan worden door een heel arsenaal aan maatregelen te implementeren naargelang de mogelijkheden van het bedrijf.

“Allereerst werd er gekeken naar belichtingstechnieken in belangrijke serreteelten zoals tomaat, paprika, komkommer en sla. Sommige telers kiezen nog steeds voor SON-T belichting terwijl uit onderzoek blijkt dat LED-belichting in de tomatenteelt tussen de 13% en de 38% minder elektriciteit verbruikt per kilogram. Dit is een aanzienlijke besparing in tijden van een energiecrisis. Om de energie-efficiëntie verder te verhogen kan er gebruikgemaakt worden van laagwaardige warmte. Deze warmte kan afkomstig zijn van reststromen uit verwarmingssystemen of industrieën, maar kan ook komen uit geothermie of door gebruik van warmtepompen,” vertelt Lieve Wittemans, onderzoeker tomaat aan het Proefstation voor de Groenteteelt.

Energieschermen hebben ook veel potentieel om energie te besparen. Schermen zorgen er immers voor dat de aanwezige energie in een kas minder verloren gaat. Met energy balancing schermen zou de zon alleen al voldoende moeten zijn om de kas zoveel mogelijk op temperatuur te houden. Naast dagschermen kan er ook gebruikgemaakt worden van nachtschermen om de warmte zo goed als mogelijk te bewaren in de serre. “Dankzij een dag- en nachtschermsysteem en een aangepaste scherm en klimaatsturing kon in totaal 62% energie bespaard worden waarvan 40% overdag en 79% ‘s nachts binnen een paprikateelt. Dit zonder dat de productie er onder begon te lijden. Bij tomaat werd in totaal een energiebesparing van 41% gerealiseerd door het gebruik van nachtschermen en een aangepaste teeltstrategie. Hier was er jammer genoeg wel een productieverlies,” vertelt Marlies Huysmans, onderzoeker vruchtgroentes aan het Proefcentrum Hoogstraten.

Nieuwe ontwikkelingen
Door de serre meer te isoleren, kunnen er problemen ontstaan door opstapeling van vochtige lucht in de serre. Het ontvochtigen van een kas gebeurt meestal door te ventileren via ramen. Om warmteverliezen via ramen te beperken, word er naar actieve ontvochtiging gegrepen om zo ook de energie aanwezig in het verdampte vocht te recupereren. In het project werd een dampwarmtepomp ontworpen, die bestaat uit een warmtemassa-wisselaar en een verdamper.  De warmtemassawisselaar zorgt voor het drogen van de lucht via een zoutoplossing. De damp uit de kaslucht wordt zo omgezet in warmte. De verdamper gaat de verdunde zoutoplossing terug concentreren zodat het systeem circulair werkt.

De rookgassen van warmtekrachtkoppelingen worden gebruikt om CO₂ te doseren als koolstofbron in de serres. De kwaliteit van het rookgas na zuivering is hierbij belangrijk om groeiremming en oogstverliezen te voorkomen. NOx, SO₂ en ethyleen zijn drie schadelijke componenten die vaak in de rookgassen terugkomen. Om het risico en de effecten in kaart te brengen werd een SO₂-sensor ontwikkeld. NOx en ethyleen konden al online gemeten worden. Met deze sensor kan een volledig correct beeld geschetst worden over de gassamenstelling afkomstig van de WKK.

Het GLITCH kompas
Het GLITCH Kompas is een online tool die innovatieve telers, actief in de glastuinbouwsector in Vlaanderen en Nederland, begeleidt bij het realiseren van relevante innovaties middels co-creatie. Co-creatie is een intensieve samenwerking tussen diverse betrokken partijen die allen werken rond een gemeenschappelijk doel en waarbij innovaties ontwikkeld worden die een meerwaarde creëren voor deze betrokken partijen.

“De doelgroep van het GLITCH Kompas bestaat uit de koplopers in de glastuinbouwsector, zoals telers, teeltvoorlichters, toeleveranciers, onderzoekscentra, kennisinstellingen en alle belanghebbenden. Door een intensieve samenwerking tussen deze diverse partijen, worden innovaties ontwikkeld die afgestemd zijn op de markt. Innovaties worden immers pas echt interessant wanneer ze ook in de praktijk gebruikt worden,” benadrukt gedeputeerde voor Landbouw en Europese samenwerking Kathleen Helsen. “Maar innovaties worden immers pas echt interessant wanneer ze ook in de praktijk gebruikt worden. Medewerkers van de proefcentra en de Dienst Landbouw van de provincie gaan nu extra inzetten op begeleiding van de telers zodat ze de beste technieken effectief op hun bedrijf kunnen toepassen.”

De volgende stap: ENERGLIK
“Door de mooie resultaten van GLITCH zijn we gesterkt in de idee dat er nog veel mogelijk is om die klimaatdoelstellingen te behalen en de wereld van de glastuinbouw nog meer klimaatneutraal te maken. Bovendien willen we onze positie van koploper en innovatief karakter binnen de glastuinbouwsector waar blijven maken. Daar is het project ENERGLIK uitgegroeid,” vertelt Lien Bosmans van Proefcentrum Hoogstraten. “De globale doelstelling van het project is om aan te tonen dat een klimaatneutrale glastuinbouw en een economische rendabele glastuinbouw samen kunnen sporen. Om dit te realiseren, focussen we op vier innovatietrajecten: captatie, opzuivering en opslag van CO₂ uit rookgassen om op het juiste moment te doseren, de doorontwikkeling van dag- en nachtschermen, de optimalisatie van ontvochtiging en als laatste de ontwikkeling en optimalisatie van sensortechniek om de aanwezige schimmeldruk in de teelt op te volgen. Deze vier innovaties willen we praktijkklaar maken en integreren in een energie-efficiënt teeltsysteem. De laatste stap is deze innovatietrajecten uitrollen op de praktijkcentra en bij zo veel mogelijk glastuinbouwbedrijven.”

Voor meer informatie:
GLITCH
glitch-innovatie.eu


Publicatiedatum:



Ook onze nieuwsbrief ontvangen? | Klik hier


Ander nieuws uit deze sector:


Schrijf je in voor onze dagelijkse nieuwsbrief om al het laatste nieuws direct per e-mail te ontvangen!

Inschrijven Ik ben al ingeschreven