Tholen - De techniek achter luchtreiniging in de bollensector vindt zijn oorsprong op een onverwachte plek: de ruimtevaart. Wat ooit werd ontwikkeld om astronauten en de lucht in afgesloten ruimtes schoon te houden, krijgt nu steeds vaker een plek in bewaarcellen en schuren van bollentelers.
Achter die toepassing staat OMS-i Indoor Climate Solutions, een Nederlands technologiebedrijf dat zich richt op luchtzuivering. De systemen van het bedrijf zijn gebaseerd op technologie die oorspronkelijk is ontwikkeld binnen de Europese ruimtevaart, om lucht in gesloten omgevingen continu schoon en veilig te houden. Die kennis is doorvertaald naar praktische toepassingen op aarde, onder meer in de land- en tuinbouw.
Jeroen Krijt van O
© GroentenNieuws MS-i komt uit Warmond, een bollendorp pur sang. "Als ik een rondje maak, kom ik vanzelf telers tegen," vertelt hij. Toch kwam hij niet direct via de sector bij deze techniek terecht. "Tussen 2020 en 2022 zijn we intensief bezig geweest met het coronavirus. De apparatuur die wij gebruiken, komt voort uit technologie die ontwikkeld is om lucht volledig te reinigen. In die periode hebben we daar veel toepassingen voor gehad, maar na corona stortte die markt in."
Dat was het moment om opnieuw naar de bollensector te kijken. "We zijn het gesprek aangegaan met een aantal leidende figuren. Samen met Martin Lekkerkerk van Lekkerkerk Green Business ben ik op pad gegaan. Hij is echt de bollenman, ik kom meer uit de techniek. Die combinatie werkt goed, ook omdat we vaak met dezelfde klanten te maken hebben en allebei sterk inzetten op milieubewuste oplossingen."
Pilots
De eerste stap was het uitvoeren van pilots bij broeiers. "De sector is van nature afwachtend, en dat snap ik heel goed. Als iemand zegt dat hij jouw bollen 'veiliger' kan maken, wil je dat eerst zien. Daarom zijn we gestart met drie pilots. Daarmee konden we laten zien wat de techniek daadwerkelijk doet."
De basis van de techniek is het actief reinigen van lucht in bewaarruimtes. OMS-i brengt dit op de markt onder de naam Sanity Air. "We halen alles wat niet in die lucht thuishoort eruit," legt Jeroen uit. "Denk aan ethyleen, maar ook aan schimmels, bacteriën en virussen." Dat gebeurt via een combinatie van filtratie en UV-C-licht. "De lucht wordt aangezogen, gaat door een actieve, professionele koolstoffilter en wordt daarna langs UV-C-lampen geleid. Die tasten het DNA van micro-organismen aan, waardoor ze onschadelijk worden. Vervolgens gaat de lucht nogmaals door een filter en weer terug de ruimte in."
Niets toevoegen, alleen weghalen
Volgens Jeroen ligt de kracht juist in het feit dat er niets wordt toegevoegd. "We halen alleen weg wat schadelijk is. Dat maakt het veilig voor mensen om mee te werken. Je hoeft geen ruimtes af te sluiten of extra beschermingsmaatregelen te nemen. Dat is bij sommige andere oplossingen wel anders. Werken in een ozonomgeving bijvoorbeeld, daar wordt niemand blij van."
© GroentenNieuws
Ethyleen
Een belangrijk aandachtspunt in de bollensector is ethyleen. "Dat is vaak de eerste stap. Telers zien dat het ethyleengehalte omlaag gaat als je de lucht reinigt. Dat proces heeft even tijd nodig, meestal zo'n vijf à zes dagen, maar daarna stabiliseert het. Ondertussen kan de teler gewoon doorwerken."
Daarmee biedt de techniek ook een alternatief voor intensief ventileren. "Je kunt ethyleen ook afvoeren door ventilatoren voluit te laten draaien, maar dat kost veel energie. Met luchtreiniging kun je dat beperken en toch controle houden over je klimaat."
Naast ethyleen richt OMS-i zich op schimmels zoals Fusarium en ook op plagen als galmijt. "Dat laatste is een onderwerp waar veel discussie over is. We zijn daar ook voorzichtig in. Maar we zien dat UV-C, op het juiste moment toegepast, kan bijdragen aan het verlagen van de druk. Samen met het wegnemen van schimmels en ethyleen pak je meerdere problemen tegelijk aan."
Andere teelten
Inmiddels wordt de techniek breder getest en toegepast. Jeroen noemt onder meer toepassingen tegen meeldauw in andere teelten. "Daar zien we ook goede resultaten. En we leveren apparatuur aan dierenopvang waar dieren in quarantaine zitten, bijvoorbeeld vanwege vogelgriep. Ook daar wil je schone lucht zonder risico's."
Praktijkvoorbeeld
© GroentenNieuws Een concreet praktijkvoorbeeld binnen de bollensector is dat van broeier John van der Vossen. Hij werkt inmiddels met meerdere units in zijn koelcellen. "Bij John hangen vijf kleinere systemen op strategische plekken," zegt Jeroen. "Die zijn in principe flexibel inzetbaar: vandaag in de ene cel, morgen in de andere."
De capaciteit is schaalbaar, afhankelijk van de ruimte. "We hebben systemen die beginnen bij zo'n 195 kuub per uur en oplopen tot 7000 kuub per uur. Daarmee kun je in principe elke ruimte bedienen."
Volgens Jeroen draait het uiteindelijk om rust in het teeltproces. "Telers willen zekerheid. Ze willen geen gedoe met middelen of risico's voor personeel. Ons doel is om dat proces zo stabiel mogelijk te maken, door ongewenste stoffen en organismen uit de lucht te halen."
Transport
Die benadering biedt ook perspectief buiten de teelt zelf, bijvoorbeeld in transport. "Een vrachtwagen vervoert vandaag bollen en morgen groenten. Restbacteriën kunnen invloed hebben op de volgende lading. Met luchtreiniging door Sanity Air kun je de lucht in korte tijd zuiveren, zodat die restbacteriën geen effect meer hebben."
De ambitie is duidelijk, maar Jeroen blijft nuchter. "We claimen niet dat we alles oplossen. Maar we kunnen wel een belangrijke bijdrage leveren. Door ethyleen te verlagen en schimmels minder kans te geven, help je telers om hun productkwaliteit en uiteindelijk hun opbrengst op peil te houden of zelfs te verbeteren. En vergeet niet onze oplossing tegen galmijt."
Voor meer informatie:
Jeroen J. Krijt
OMS-i Indoor Climate Solutions
Tel.: +31 (0)6 51458796
[email protected]
www.oms-i.nl
