ABN Amro schetst in de nieuwste Stand van de Agrarische sector een gemengd beeld voor de Nederlandse land- en tuinbouw, maar de vooruitzichten voor de glastuinbouw zijn positief. Voor de sierteelt en glastuinbouw verwacht de bank een verdere verbetering van de liquiditeit, al blijft de energiemarkt een belangrijke onzekerheidsfactor.
Volgens de bank kan de oorlog in het Midden-Oosten de energieprijzen opnieuw opdrijven. Dat raakt sectoren met een relatief hoog energieverbruik, zoals de glastuinbouw. In de glastuinbouw maken energiekosten ongeveer twintig procent van de totale kosten uit.
© ABN Amro
Tegelijkertijd benadrukt ABN Amro dat veel glastuinbouwbedrijven inmiddels goed voorbereid zijn op schommelingen in de energiemarkt. De energiecrisis van 2022 heeft ondernemers ertoe aangezet hun energiemanagement verder te professionaliseren en meer te investeren in energiebesparende technieken en alternatieve energiebronnen.
Energievolatiliteit
In het rapport staat de bank uitgebreid stil bij de energiemarkt en de positie van de glastuinbouw. Daarbij verwijst ABN Amro naar een interne enquête uit 2022 onder glastuinbouwklanten. Die liet zien dat ondernemers al destijds actief bezig waren met hun energiepositie.
Zo gaf 71 procent van de ondervraagde bedrijven aan goed inzicht te hebben in hun energiecontracten en -verbruik. Meer dan de helft (55 procent) werkte samen met een externe adviseur op het gebied van energie. Slechts 12 procent van de bedrijven had destijds geen langetermijncontract voor energie afgesloten. De meeste bedrijven werken met een mix van gas- en elektriciteitscontracten, waardoor plotselinge prijsschommelingen slechts gedeeltelijk doorwerken in de bedrijfsresultaten.
Volgens de bank hebben veel ondernemers sinds de energiecrisis verdere stappen gezet. De fossiele energieconsumptie in de sector is sinds 2021 met ongeveer 20 procent gedaald door investeringen in energiebesparing en alternatieve bronnen. Ook is het energiemanagement verder geprofessionaliseerd.
Energieproductie als extra inkomstenbron
Een belangrijk verschil met veel andere agrarische sectoren is dat een aanzienlijk deel van de glastuinbouwbedrijven zelf energie produceert. Dat gebeurt via warmtekrachtkoppeling (WKK), waarbij aardgas in generatoren wordt omgezet in elektriciteit, warmte en CO₂ voor de teelt.
Met deze installaties voorziet de glastuinbouwsector ongeveer 12 procent van de Nederlandse elektriciteitsvraag en helpt zij bovendien onbalans op het stroomnet op te vangen.
Voor sommige bedrijven kunnen hogere energieprijzen daardoor zelfs gunstig uitpakken. Voor de coronapandemie bestonden energie-inkomsten gemiddeld uit ongeveer 5 procent van het totale inkomen van glastuinbouwbedrijven. Tijdens de energiecrisis in 2022 steeg dat aandeel naar 19 procent. Inmiddels ligt het aandeel rond de 12 procent.
De bank benadrukt wel dat de verschillen tussen bedrijven groot zijn. Niet iedere teler beschikt over een WKK-installatie en ook de omvang van energieproductie en -verbruik verschilt sterk per bedrijf, waardoor ook de financiële resultaten uiteenlopen.
Sierteeltexport groeit licht
Voor de sierteelt schetst ABN Amro eveneens een gematigd positief beeld. De Nederlandse bloemen- en plantenexport sloot 2025 af met een waarde van 7,2 miljard euro, een stijging van 2 procent. De exportwaarde van snijbloemen bleef stabiel, terwijl planten groeiden dankzij hogere opbrengstprijzen.
De export naar Duitsland en het Verenigd Koninkrijk daalde licht, maar dat werd ruimschoots gecompenseerd door een sterke vraag uit Polen, Spanje en de Verenigde Staten. Vooral de groei van de Amerikaanse markt valt op, aangezien de handel daar onder druk staat door importtarieven en een zwakkere dollar. Tegelijkertijd maakt die zwakkere dollar de inkoop van bloemen uit bijvoorbeeld Zuid-Amerika juist aantrekkelijker.
Voor 2026 verwacht de bank een beperkte marktgroei van ongeveer 1 procent. Telers krijgen te maken met hogere kosten en een aanhoudend tekort aan arbeidskrachten, waardoor mechanisatie en robotisering verder aan belang winnen.
Versnelling in verduurzaming
Daarnaast zet de sector stappen richting klimaatneutrale productie. De transitie naar CO₂-neutraal telen versnelt, onder meer door inzet van aardwarmte, elektrificatie en aansluiting op warmtenetten.
Ook duurzaamheidscertificering en transparantie in de keten worden steeds belangrijker. De onlangs geïntroduceerde milieu-standaardberekening FloriPEF moet daarbij helpen door de milieubelasting van bloemen en planten beter inzichtelijk te maken.
In de afzet verschuift het speelveld eveneens. Supermarkten zijn inmiddels goed voor ongeveer 35 procent van de bloemen- en plantenverkoop, terwijl traditionele bloemisten in Europa onder druk staan. Tegelijk blijven de marges in de handel kwetsbaar door stijgende kosten voor arbeid, energie en transport.
Export op peil
Traditioneel is de eerste helft van het jaar gunstig voor de sierteelt, dankzij feestdagen als Valentijnsdag, Internationale Vrouwendag, Moederdag en Pasen. ABN Amro verwacht daarom dat de export op peil blijft, ondanks mogelijke vraaguitval in de Verenigde Staten.
De geopolitieke onrust in het Midden-Oosten kan volgens de bank wel opnieuw leiden tot hogere energieprijzen. Toch verwacht ABN Amro dat de sector dankzij professioneel energiemanagement en eerdere investeringen ook in zo'n scenario relatief goed kan blijven presteren.
Daarom gaat de bank voor de sierteelt en glastuinbouw uit van een positieve liquiditeitsontwikkeling in de komende periode.
Bron: ABN AMRO
