De luchtstromen in de kas zijn de afgelopen tien jaar sterk veranderd. Door het gebruik van insectengaas in luchtramen, horizontale ventilatoren, luchtdrogers en scherminstallaties is een totaal andere klimaatdynamiek ontstaan dan voorheen. Steeds meer telers merken dat gewassen hierdoor gevoeliger worden voor schimmels, ziekten, bacteriën en zelfs virussen, ziet ook Lies van Geest van Tuprotec. Hij constateert dat de oorzaak van problemen vaak ligt in een ongelijkmatige gewastemperatuur.
"Wanneer het gewas niet overal dezelfde temperatuur heeft, ontstaat er vocht in en op de plant. Dit creëert ideale omstandigheden voor ziekteverwekkers. Daarom wordt in veel kassen 's nachts weer drooggestookt om het gewas droog te houden. LED-belichting helpt hierbij nauwelijks, omdat deze vrijwel geen stralingswarmte aan het gewas en de omringende lucht afgeeft."
© Tuprotec
Hoewel luchtdrogers en horizontale ventilatoren de lucht bóven het gewas op temperatuur houden, zorgen ze er niet voor dat het gewas zelf droog de nacht in en uit gaat, vervolgt Lies. "Juist daar ontstaan de bekende problemen."
Het is daarom essentieel om opnieuw kritisch te kijken naar de manier waarop lucht door de kas beweegt, vindt hij. "Verticale luchtbeweging speelt hierbij een sleutelrol. Door lucht actief in en langs het gewas te brengen, ontstaat een homogeen plantklimaat. Dit voorkomt vochtophoping, verkleint de kans op schimmels en maakt het gewas sterker en minder vatbaar voor ziekten en plagen.
Wanneer de lucht bovendien actief wordt gezuiverd van schimmels, bacteriën en virussen, ontstaan nog betere groeiomstandigheden. Een egale en schone luchtstroom in en rond het gewas – gecombineerd met zuivere lucht in de vrije ruimte boven het gewas – draagt direct bij aan een vitaler en gezonder teeltsysteem."
Microklimaat rond bladerdek
Lies pleit voor meer aandacht voor beheersing van het microklimaat in het bladerdek. Daarbij kijkt hij vooral naar de grenslaag rond het blad. "Rond elk blad zit een dunne, stilstaande luchtlaag. Bij een te lage luchtsnelheid vertraagt CO₂-uitwisseling, stopt verdamping en kunnen sporen gaan kiemen. Zonder luchtbeweging kan de RV in het bladerdek 5–10% hoger zijn dan gemeten boven het gewas."
Daarom is het volgens de techneut zaak die grenslaag te verstoren zonder het gewas te beschadigen. Dat kan volgens de eigenaar van Tuprotec met een combinatie van verticale mengventilatoren, slurven met perforatie op gewashoogte, lage horizontale ventilatoren gericht langs het gewas en actieve ontvochtiging met distributie in het gewas, waarmee de teler niet alleen bovenin het gewas kan blazen, maar juist ook lager in het gewas, waar stilstaande vochtige lucht kan blijven hangen zonder goede luchtbeweging.
Dit principe is niet alleen van belang in traditionele kassen, maar zeker ook in verticale teeltsystemen en meerlagenteelt, aldus Lies. "Door te sturen op natuurlijke, gelijkmatige en schone luchtstromen creëren we een kasomgeving waarin het gewas actief blijft, beter groeit en weerbaarder is tegen ziekten."
Wat er fout gaat
Wat Lies vaak fout ziet gaan, is dat alleen boven het gewas wordt gemeten en dat dan wordt aangenomen dat het onderin gelijk is. Ook fout gaat het met alleen ontvochtigen zonder luchtverdeling, te sterke ventilatoren die bovenin mengen maar onderin dode zones laten, en intermitterende ventilatie in plaats van continue lage stroming. "Botrytis profiteert van stilstand, niet van gemiddelden", benadrukt hij.
Praktische parameters om te bewaken zijn een luchtsnelheid in de vruchtzone van 0,15–0,30 m/s, een RV in het bladerdek van langdurig < 85–88%, een bladnatduur van < 2–3 uur en een verschil tussen bladtemperatuur en luchttemperatuur van < 1°C in de risicoperiode.
Lies gelooft sterk in de kracht van luchtbehandeling. "Luchtbehandeling wint waar middelen falen, omdat sporen van Botrytis cinerea of schimmels altijd aanwezig zijn, maar ze zonder vrij water, een hoge RV aan het bladoppervlak en zwakke luchtbeweging niet kunnen kiemen. Chemie onderdrukt, maar lucht voorkomt infectie", besluit hij zijn pleidooi.
© Annet Breure | BPnieuws.nl
Voor meer informatie:
Lies van Geest
Tuprotec
+31 (0)6 53218754
[email protected]
https://www.tuprotec.nl/
