Op het dak van winkelcentrum Kenilworth Centre in Kaapstad, Zuid-Afrika, ligt HandPicked City Farm. Dit stedelijke teeltbedrijf is vanaf het begin opgezet als leeromgeving en niet als productiebedrijf met maximale opbrengst. Het project richt zich op het aanleren van praktische teeltvaardigheden in een gecontroleerde setting, inclusief het omgaan met fouten, beperkingen en de dagelijkse realiteit van een agrarische onderneming op – letterlijk – een commercieel gebouw.
"Deze locatie is in de eerste plaats een trainingsfaciliteit," zegt operations manager Zubayr Sydow. "Ik was zelf een van de eerste stagiairs, samen met drie anderen vanuit het ministerie van Landbouw. Dat zorgde voor een doorlopende instroom van stagiairs. Later introduceerde het Mr Price-team stageperiodes van twee en zes maanden. Zo is er in de loop der tijd een gestructureerde opleidingslijn ontstaan."
Sydow doorliep zelf een tweejarig stageprogramma, dat nog altijd bestaat. Zijn doorgroei van stagiair naar operations manager onderstreept het karakter van de locatie als leertraject, waarin kennis en ervaring zich over meerdere seizoenen opbouwen.
© HandPicked City Farm
Ontworpen voor opleiding, niet voor opbrengst
Het teeltbedrijf bestaat uit zes tunnels: twee van 20 bij 3 meter en vier kleinere tunnels van 6 bij 3 meter, waarvan één is ingericht als kantoor. Bij volledige bezetting zijn er 340 verticale torens in gebruik. Het exacte aantal varieert, doordat tunnels rouleren, opnieuw worden beplant of tijdelijk buiten gebruik zijn voor onderhoud en trainingsdoeleinden.
De schaal is echter niet leidend. "Mensen denken vaak dat een teeltbedrijf alleen om het telen draait," zegt Sydow. "Maar alles eromheen kost de meeste tijd: planning, correct oogsten, verpakken, orders afstemmen, pompen repareren en waterstanden controleren. Dat is het deel dat vaak onzichtbaar blijft."
Sinds de start zijn enkele honderden kilo's aan groenten en teeltsystemen geschonken aan partnerorganisaties en lokale initiatieven. Daarmee fungeert HandPicked City Farm nadrukkelijk als opleidings- en ondersteuningsplatform, met focus op kennisoverdracht in plaats van maximale productie per vierkante meter.
De teeltsystemen en werkwijze sluiten aan bij die van Fresh Life Produce, dat meerdere energiezuinige teeltbedrijven op water exploiteert in Kaapstad en omgeving. Het teeltbedrijf op het dak dient binnen dit netwerk als proef- en trainingslocatie, waar systemen eerst onder beperkte omstandigheden worden getest.
© HandPicked City Farm
Eenvoud als uitgangspunt
Op de locatie wordt het African Grower-systeem gebruikt: een hybride teeltsysteem op water met kokos als substraat en zwaartekrachtgestuurde watergift. Het systeem werkt zonder continue pompen of volledige recirculatie en is gericht op eenvoud, robuustheid en gebruiksgemak, in plaats van vergaande automatisering.
Die eenvoud is bewust gekozen. Het systeem vraagt weinig elektriciteit, beperkte technische afstelling en een korte inwerktijd. Dat maakt het geschikt voor deelnemers zonder eerdere teeltervaring. "Je kunt mensen niet laten beginnen met iets dat te complex is," aldus Sydow. "Ze moeten eerst begrijpen hoe planten reageren, hoe water stroomt en hoe nutriënten zich gedragen."
Het waterverbruik sluit daarbij aan. In de zomer wordt gemiddeld circa twee liter water per toren per dag gebruikt, in de winter ongeveer één liter. Overtollig water wordt benut in plantbakken onder de torens. Het doel is geen theoretische maximale efficiëntie, maar een systeem dat zichtbaar, uitlegbaar en vergevingsgezind is in een leeromgeving.
© HandPicked City Farm
Wat stagiairs leren – en wat niet
Het stageprogramma kent verschillende niveaus. In stages van twee maanden maken deelnemers kennis met planten, basisprincipes van teelt op water, voeding, oogst en opkweek. Zesmaandenstages gaan verder in systeembeheer, teeltplanning en operationele keuzes. Het tweejarige programma biedt ruimte voor verdieping over meerdere seizoenen en teeltcycli.
"In twee maanden kun je de basis van telen aanleren," zegt Sydow. "Wat in die tijd nauwelijks lukt, is het administratieve deel: teeltcycli plannen, inputs beheren en afzet coördineren. Daarvoor is langere blootstelling nodig."
De voortgang van stagiairs wordt wekelijks vastgelegd aan de hand van thema's, aanwezigheid, fotodocumentatie en rapportages aan programmacoördinatoren. Elke fase wordt afgesloten met een evaluatie. "Alles wordt wekelijks gedocumenteerd," licht Sydow toe. "Zo is er verantwoording en zien we daadwerkelijk wat iemand leert."
© HandPicked City Farm
Leren van fouten
Fouten worden op HandPicked City Farm niet weggemoffeld, maar gezien als onderdeel van het leerproces. Sydow noemt een incident uit zijn eigen stageperiode als voorbeeld. Tijdens extreme hitte in een tunnel mengde hij een voedingsoplossing in een verkeerde concentratie en diende die midden op de dag toe. "Het was zo'n 37 à 38 graden in de tunnel," zegt hij. "Dat was waarschijnlijk mijn duurste fout. Veel planten raakten beschadigd."
Het voorval werd later een vast leermoment voor nieuwe stagiairs. Niet om experimenteren te ontmoedigen, maar om te laten zien hoe timing, dosering en klimaat elkaar beïnvloeden. Proberen en bijstellen hoort erbij, maar grote en vermijdbare fouten worden actief besproken.
© HandPicked City Farm
Motivatie en randvoorwaarden
Volgens Sydow staat of valt een initiatief als dit met motivatie. "Het belangrijkste is dat mensen echt willen telen," zegt hij. Aan het einde van de stage ontvangen deelnemers een African Grower-systeem om zelfstandig verder te kunnen. Dat bood kansen, maar liet ook beperkingen zien.
"We hebben mensen gehad die vooral voor de beloning meededen," zegt hij. "Na afloop stopten sommigen direct met telen." Dat onderstreept dat toegang tot apparatuur alleen geen garantie is voor blijvende inzet of succes.
Ook kosten spelen een grote rol. De locatie profiteert van gesubsidieerd water en een laag energieverbruik, mede dankzij zonnepanelen op het dak van het winkelcentrum die de pompen aandrijven. "Water, elektriciteit, inputs en personeel: die kosten lopen snel op," aldus Sydow. "Wij hebben hier ondersteuning. Op andere plekken wordt dat al snel een knelpunt."
© HandPicked City Farm
Blauwdruk in ontwikkeling
HandPicked City Farm was de eerste locatie binnen dit netwerk en fungeerde als referentie voor latere projecten. "Dit is de blauwdruk," zegt Sydow. "Alles wat we hier doen, beïnvloedt wat er op andere locaties gebeurt."
Na drie jaar blijft het bedrijf zich ontwikkelen. Systemen worden bewust eenvoudig gehouden, terwijl observatie, herhaling en seizoenservaring de besluitvorming sturen. Wie de locatie uitsluitend beoordeelt op commerciële opbrengst, mist volgens Sydow de kern. "Dit is een leerlocatie. We doen niet alsof we alle antwoorden hebben. We bouwen die op, seizoen na seizoen."
Voor meer informatie:
© HandPicked City Farm Zubayr Sydow, operationeel manager
HandPicked City Farm
[email protected]
www.freshlifeproduce.com
