"Verhoogde weerbaarheid tegen bladluis na toevoeging van groencompost en champost"

Het doel van het project 'Boven- en ondergronds sturen op weerbaarheid' was het zoeken naar effectieve maatregelen die een teler kan nemen om de plantweerbaarheid en de weerbaarheid van de bodem of het substraat te verhogen. Dit geeft de teler de mogelijkheid om minder afhankelijk te zijn van chemische gewasbeschermingsmiddelen, en de opbrengstderving door ondergrondse ziekten te verminderen.

Komkommer
Bij de start van het project zijn er analyses van het microbioom gedaan op praktijkbedrijven. "De samenstelling van het microbioom verschilde per bedrijf per groeimedium (steenwol of perliet). We hebben daarom proeven gedaan om het microbioom vanaf de start te sturen om zo een weerbare plant op te kweken die vervolgens op een besmette mat werd geplaatst. Proeven in 2023, 2024 en 2025 wijzen uit dat toevoeging van compost aan het blok de substraatweerbaarheid tegen Pythium sterk verhoogt; komkommerplanten werden veel later ziek als ze gezet werden op een met Pythium besmette mat. In 2025 is ook getoetst of composten een werking hadden tegen Fusarium en hier observeerden we dezelfde trend als voor Pythium. Het gebruikte isolaat maakte de planten echter maar matig ziek. Om harde conclusies te kunnen trekken, zou een herhaling van de proef nodig zijn met een isolaat met een hogere pathogeniciteit."

Daarnaast zijn in komkommer proeven gedaan om de plantweerbaarheid tegen Mycosphaerella te verhogen. Helaas verschilden de resultaten tussen de proeven gedaan in verschillende jaren. Daarom kunnen we uit deze data geen conclusie trekken wat betreft het verhogen van de plantweerbaarheid. Wel hebben we aangetoond dat er een interactie is tussen meeldauw en Mycosphaerella, planten geïnfecteerd met meeldauw krijgen moeilijker Mycosphaerella.

Kalanchoë
In twee opeenvolgende jaren hebben de onderzoekers getest of composten de ondergrondse weerbaarheid tegen Phytophthora en de bovengrondse weerbaarheid tegen bladluizen konden verhogen. "In 2024 vonden we een verhoogde weerbaarheid tegen bladluis na toevoeging van groencompost en champost. Eenzelfde trend zagen we voor Phytophthora, maar dit was niet significant verschillend. Resultaten werden gevonden in zowel veenvrije als veengereduceerde mengsels. Na toevoeging van vermicompost zagen we de weerbaarheid juist verslechteren. In sommige gevallen had het substraatmengsel ook invloed op de groei. Om te bepalen of dit werd veroorzaakt door het substraatmengsel of door de water- en nutriëntengift, is daarom de proef in 2025 herhaald in een proefopzet waarbij elk substraatmengsel zijn eigen water- en nutriëntengift kreeg. Ook nu zagen we lagere uitval door Phytophthora en dit jaar waren de verschillen significant. Ook zagen we kleinere verschillen in groei tussen de substraatmengsels. Bij de bladluizen zagen we geen verhoging van de plantweerbaarheid. Wellicht is dit te verklaren door het feit dat in 2025 de bladluizen in een veel later stadium van de teelt zijn geïntroduceerd."

Chrysant
Bij de start van het project zijn er bodemanalyses gedaan op praktijkbedrijven. "De samenstelling van het microbioom verschilde per bedrijf per groeimedium. Deze data gaven geen aanwijzing hoe te sturen op weerbaarheid. Daarom is er in 2023 een proef gedaan om te toetsen of de 'weerbaar telen'-strategie die op dat moment in de praktijk werd gebruikt, zorgde voor substraatweerbaarheid. Een bakkenproef met grond van praktijkbedrijven die korter of langer (1 tot 14 teeltcycli) met deze strategie teelden, gaf geen aanwijzing dat langer telen met deze strategie resulteerde in verhoging van de substraatweerbaarheid tegen Fusarium en Verticillium. Daarna is er in 2024 een bakkenproef gedaan met gestoomde en ongestoomde grond van een praktijkbedrijf waaraan compost was toegevoegd. Zowel Fusarium als Verticillium symptomen waren minder in ongestoomde grond, wat erop duidt dat een bodem in de loop van de tijd weerbaarheid kan opbouwen. Daarnaast werden minder ziektesymptomen gevonden voor Verticillium bij toepassing van champost, zowel in gestoomde als ongestoomde grond. Champost zorgde echter ook voor verminderde groei, waarschijnlijk door het hoge zoutgehalte. Voor toepassing in de praktijk is het daarom nodig om te kijken of ook een lagere hoeveelheid champost eveneens zorgt voor verhoogde bodemweerbaarheid."

Lees hier het onderzoeksrapport