Perennial Power zet de 'Perennial Pioneers' in de schijnwerpers: kwekers, ontwerpers en groenexperts die vaste planten en siergrassen op hun eigen, originele manier toepassen. Wat zijn hun favorieten? Waarom kiezen ze voor deze planten, en hoe verwerken ze ze in hun ontwerpen? Van verrassende combinaties tot slimme onderhoudstips – ontdek de inspiratie en het vakmanschap van deze groenpioniers. 
© Perennial Power
Perennial Pioneer - Ton ter Linden & Gert Tabak
Zeg 'briljante kleurencombinaties', zeg 'spelen met licht en transparantie'… dan denk je al snel aan kunstschilder en tuinkunstenaar Ton ter Linden. Ton is dit jaar 90 jaar geworden en over zijn leven verscheen de biografische roman 'Voorbije Seizoenen', geschreven door zijn levenspartner Gert Tabak.
Ton was één van de grondleggers van de stroming die later bekend werd als de 'Dutch Wave', samen met o.a. Henk Gerritsen en Piet Oudolf. In de jaren '80 en '90 was deze beweging ronduit baanbrekend; i.p.v. Engelse borders met streng gescheiden groepen planten, ontstonden natuurlijk ogende borders, vol hogere planten. 'Weefplanten' en 'selectief wieden' zijn termen van Ton.
Sinds 1992 ontwerpt hij samen met partner Gert Tabak en zetten ze samen deze tuinstijl voort, o.a. in hun tuin in De Veenhoop (Friesland). Tweemaal werd ook voor de Floriade een border ontworpen en hun Droomtuin in Bloemenpark Appeltern is bij velen bekend. Naarmate Ton ouder werd, kon partner Gert hem steeds waar nodig meer ondersteunen in het tuinwerk en het ontwerpen, als een eenheid.
Ton ter Linden beheerst als geen ander de kunst van het impressionistisch tuinieren. Als schilder heeft hij daarnaast een intens kleurgevoel ontwikkeld. Zijn 'Gele tuin' in Ruinen was destijds voor mij een eyeopener, zijn Witte tuin luchtig en vol licht, zijn Voorjaarstuin was ronduit sprookjesachtig. Zijn eigenzinnigheid heb ik altijd bewonderd. Tijd dus voor een gesprek met Ton en Gert en wat onthullingen, van de hand van de meester…
© Perennial Power
Calamagrostis en Aconitum
De vaste planten-toppers van Ton en Gert
Filipendula rubra 'Venusta Magnifica'
Een weelderige, transparante en hoge plant die ze graag toepassen bij water en in wat vochtige condities, is Filipendula rubra 'Venusta Magnifica'. Ze houdt van humusrijke grond en kan in de zon of halfschaduw. De suikerspinroze, dikke bloeipluimen combineren fantastisch met b.v. de hangende witte aartjes van de Sanguisorba tenuifolia 'Albiflora' die net zo hoog is, en met de roze puntige aren van Veronicastrum virginicum 'Roseum'. Ton paste die combinatie vroeger al toe in Ruinen langs de vijver, die hij een beetje spottend het 'Grand Canal' noemde, want zo grand was het eigenlijk niet. In de Droomtuin in Appeltern is deze combinatie ook weer toegepast langs de vijver. Ook de uitbloei van Filipendula is prachtig; de kleur wordt dan warm roestbruin.
Phlox paniculata 'Hesperis'
Gemengde borders in de zon kunnen niet zonder vlambloemen; ze geuren heerlijk en trekken veel insecten en vlinders aan. De bloemschermen zetten de toon met hun mooie kleuren. Ton en Gert passen de lilapaars bloeiende Phlox paniculata 'Hesperis' vaak toe, vanwege de lange bloeitijd en de veel kleinere bloempjes, die er natuurlijk uitzien. We zijn Coen Jansen dankbaar dat hij deze heeft geselecteerd. Een mooi effect geeft het als ze omgeven wordt door massa's roodzwarte bolletjes van Sanguisorba officinalis 'Tanna', die tegelijk bloeit en later een mooie herfstkleur heeft. Zet hier dan ook nog Campanula lactiflora 'Loddon Anna' en Nepeta sibirica bij: super!
Calamagrostis acutiflora 'Karl Foerster'
Siergrassen zijn onontbeerlijk in de manier van tuinieren van Ton en Gert, vanwege het lichtdoorlatende effect en de beweeglijkheid. Ze geven bijna iedere border een stuk natuurlijkheid en vanzelfsprekendheid mee. Calamagrostis acutiflora 'Karl Foerster' is een favoriet, omdat het blad laag blijft en de bloeistelen wel 1,75 m hoog kunnen worden. Dit gras bloeit vroeg in de zomer, net als Deschampsia cespitosa. Als het regent, buigen de soepele bloeistelen, maar ze richten zich altijd weer keurig op. De plant blijft in vorm tot diep in de winter als het niet te veel regent en kleurt dan mooi goudbruin. 
© Perennial Power
Helenium 'Moerheim Beauty'
In een warmkleurige border in de zon kunnen we good old Helenium 'Moerheim Beauty' niet missen. Niet alleen de roodoranje tot bruinrode kleur van de bloemen spreekt na al die jaren nog steeds aan, maar zeker ook de bloemvorm met dat bolronde donkere hart. De ca. een meter hoge plant bloeit lang, van juli tot september, zeker als regelmatig oude bloemen worden weggeknipt. Al in de jaren '80 van de vorige eeuw paste Ton deze plant toe in de Gele tuin (Ruinen), maar ook in de latere ontwerpen is het altijd een graag geziene medespeler met rode, oranje en gele tinten eromheen. Erg aantrekkelijk voor insecten.
Aconitum carmichaelii 'Arendsii'
Ton en Gert houden van alle monnikskappen, maar de laat in oktober bloeiende Aconitum 'Arendsii' is onmisbaar door z'n hoogte van gemiddeld 150 cm en daardoor goed te combineren met hoge siergrassen. Als de hele border in de herfst gaat verkleuren in allerlei warme tinten, dan is daar opeens dat prachtige diepe blauw. Wat een heerlijk contrast! De plant staat het liefst in de halfschaduw en dat komt ons zeker nu goed uit, want hun huidige tuin in Sleen staat rondom in de hoge bomen.
Helleborus orientalis
Wie is er in het vroege voorjaar nou géén liefhebber van al die mooie cultivars van Helleborus orientalis? De mannen hebben niet echt een voorkeur voor een bepaalde bloemkleur, want alle tinten van wit via groengelig naar rood, roze, paars en bijna zwart zijn prachtig te combineren met vroegbloeiende bolgewassen. Na de bloei zijn de vaak groene zaaddozen ook nog lang decoratief en bovendien is het leerachtige blad mooi van kleur en vorm. Het gemarmerde blad van de zogenaamde Frostkiss-serie en b.v. van 'Penny's Pink' heeft extra sierwaarde en die wisselen ze graag af met de effen groene planten.
Molinia caerulea subsp. arundinacea 'Transparent'
Het voordeel van pijpenstrootjes is dat de bloeihalmen lekker hoog boven het blad uitsteken. De Molinia 'Transparent' is lekker hoog, 220-250 cm, en ze is doorzichtig, wat de natuurlijkheid van de border ten goede komt. De bloeihalmen waaieren uit als de waterstralen van een fontein. Bij het minste zuchtje wind wiegelen ze mee en het licht valt er gedurende de dag steeds anders doorheen. De warmgele herfstkleur maakt dit gras tot één van de allermooiste!
Persicaria amplexicaulis 'Rosea'
Goed toepasbare en lang bloeiende vaste planten zijn de Persicaria's. Het zijn planten die graag in de zon staan, maar die ook in de halfschaduw toegepast kunnen worden. Deze 'Rosea' bestaat al lang en kan wel tot 1,50 m hoog worden. Deze sterke plant bloeit van juli tot oktober, maar vaak nog langer, zeker als je in de vroege herfst de uitgebloeide aren goed terugknipt. Een fraaie combinatie is met de witte Anemone hybrida (x) 'Honorine Jobert', met de heemplant Achillea ptarmica (wilde bertram; woekert wel, maar kan goed weggewied worden) en met de Aster divaricatus.
© Perennial Power
Artemisia ludoviciana 'Silver Queen'
Zonder de prachtige alsems zouden de borders op kleur nooit zo goed gelukt zijn. Vooral de helder zilverkleurige Artemisia ludoviciana 'Silver Queen' is een topper! Deze zilverkleurige koningin is wel een dame met neiging tot woekeren, maar dat is haar vergeven. Ze is nu eenmaal erg nuttig om de hoofdkleuren van de border nog beter tot hun recht te laten komen. Het zilver drukt de groene bladkleur wat weg en daardoor lijken witte borders veel witter. Door het contrast zijn warme tinten juist gloedvoller. Het lijkt ook net of er licht in de border komt, door dat zilver.
© Perennial Power
Artemisia
Veronicastrum virginicum 'Fascination'
De vele cultivars van Veronicastrum zijn eigenlijk zonder uitzondering goed toe te passen. Ze zijn hoog, stevig, en vaak hebben ze ook nog een mooie gele herfstkleur. Ton en Gert gebruiken ze vanwege hun hoogte vaak achter in de border, maar soms ook juist vooraan om diepte te genereren. Zo kon ooit in de Tuinen in Ruinen de Veronicastrum virginicum 'Ton ter Linden' ontstaan. De puntige, lila-paarse bloeiwijzen hebben aan de top vaak meerdere vergroeiingen, zogenaamde fasciatie. Tegenwoordig wordt die plant 'Fascination' genoemd. Het is een magneet voor vlinders, bijen en andere nectarzoekers.
Althea cannabina
Lyrisch zijn deze tuinmannen over de metershoge Althea cannabina (hennep-heemst). De plant is extreem transparant, omdat het meeste hennepachtige blad onderin zit. Het is een mooie weefplant voor een grote border en ze zaait ook wel wat uit. Ze staat het liefst in de zon, maar een beetje schaduw kan ze wel hebben. De donkerroze, kleine bloemen, met een purperrood oogje, verschijnen in groten getale, luchtig verspreid over de hele plant. De bloei is vrij lang, van juli tot september, met het hoogtepunt in augustus. Mooi om te combineren met hoge planten met meer body, zoals Eupatorium, Veronicastrum, Aconitum, Aster en Vernonia.
Tip: Heemplanten geven een natuurlijke sfeer
Pas zeker altijd heemplanten toe in je borders. Ton is daar in de zeventiger jaren van de vorige eeuw al mee begonnen! Zijn inspiratiebron was, en is, het Jac. P. Thijssepark in Amstelveen, waar alleen met heemplanten gewerkt wordt. Hier is dus de liefde voor 'wilde' planten gegroeid. Heemplanten horen hier thuis en geven daardoor mooi het natuurlijke sfeertje aan je tuin. Bovendien komt het de biodiversiteit ten goede. Het is wel zo dat ze kunnen uitzaaien of woekeren als ze zich goed thuis voelen, maar dat is een kwestie van 'selectief wieden'. Je leert ze snel herkennen en kunt eenvoudig het teveel aan zaailingen wegwieden, met de aspergesteker, in het voorjaar.
Tip: Voorbije seizoenen
De biografie over het leven van Ton ter Linden neemt je verhalend mee door zijn jeugd, zijn eerste baan bij Artis, de ontwikkeling van zijn schilderkunst, de liefde voor mannen en voor zijn tuinen. Voor wie de mens achter de kunst en de tuinen wil leren kennen! (ISBN 9789465201818)
Voor meer informatie:
Perennial Power
www.perennialpower.nl
